WPROWADZENIE ELŻBIETY DURYS:

Tom „Wizerunki kobiet i mężczyzn w kulturze” stanowi wybór artykułów wygłoszonych podczas międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Łodzi we wrześniu 2002 roku. Zorganizowana ona została dla uczczenia dziesiątej rocznicy powstania Ośrodka Naukowo-Badawczego Problematyki Kobiet (Women's Studies Centre). ONBPK powołany został do życia dzięki staraniom prof. dr hab. Elżbiety H. Oleksy, która jest jego kierownikiem. Na jego aktywność składa się działalność dydaktyczna i naukowa skoncentrowana na problematyce płci kulturowej w ujęciu różnych dyscyplin (antropologii kulturowej, filozofii, socjologii, psychologii, literaturoznawstwa i studiów kulturowych). Ośrodek był jedną z pierwszych tego typu instytucji w naszej części Europy i od razu włączył się w międzynarodową działalność. Zaowocowało to ścisłymi kontaktami z ponad czterdziestoma instytucjami naukowo-badawczymi z różnych części Europy, Stanów Zjednoczonych i Australii. Poza tym Ośrodek organizował międzynarodowe konferencje, seminaria i warsztaty oraz spotkania z pracownikami naukowymi zajmującymi się problematyką gender. Dzięki tej aktywności powstało szereg publikacji o charakterze specjalistycznym i popularnym.

Konferencja, która stanowiła podsumowanie dziesięcioletniej działalności ONBPK, odbyła się we wrześniu 2002 roku i miała charakter interdyscyplinarny. W wystąpieniach nacisk położony został na różnice w przedstawianiu kobiet i mężczyzn w poszczególnych kulturach narodowych i społeczne aspekty konstrukcji płci kulturowej. Badano wpływ takich czynników jak rasa, narodowość, pochodzenie etniczne i seksualność na sposoby przedstawiania płci w kulturze. Przywołane zostały bieżące debaty teoretyczne o tożsamości i różnicy implikowanej przez płeć kulturową. Podjęto również rozważania nad perspektywami rozwoju działalności dydaktycznej związanej z problematyką gender. Konferencja miała charakter międzynarodowy, panele i dyskusje prowadzone były w dwóch językach: angielskim i polskim. Wybór tekstów wygłoszonych w języku angielskim ukaże się w odrębnym tomie pod tytułem „Representing Gender in Cultures” redagowanym przez Elżbietę H. Oleksy i Joannę Rydzewską w Hamburgu, w wydawnictwie Peter Lang.

Interdyscyplinarność konferencji znajduje odbicie w zawartości i układzie tego tomu, na który składa się wybór wystąpień wygłoszonych w języku polskim. Tom podzielony został na sześć części: „Dylematy kultury”; „Literatura”; „Dramat i teatr”; „Sztuki plastyczne”; „Kino” oraz „Społeczeństwo, polityka, historia” i znalazły się w nich teksty, które reprezentują takie dziedziny wiedzy jak: historia, literaturoznawstwo, teatrologia, filmoznawstwo, socjologia, etnologia, etnolingwistyka i historia sztuki. Spoiwem jest kategoria gender - płci kulturowej - traktowana tu jako ponadnarodowa i ahistoryczna. Wielość wykorzystanych perspektyw pozwala uzmysłowić sobie jej funkcjonalny charakter w refleksji nad rzeczywistością, która nas otacza. I choć zebrane tu teksty nie wyczerpują zagadnienia, mamy nadzieję, że będą stanowić dogodny punkt wyjścia nie tylko do krytycznego oglądu świata, ale i dalszych badań.