Wstęp do GENetyki X

Gen X to amerykański skrót od nazwy Generation X. W moim rozumieniu Gen X to także czynnik wywołujący pewnego rodzaju „genetyczną skazę”. Posiadacze owego szczególnego „genu” mają tendencję do „przeżywania życia we własnej głowie”, co owocuje niebezpiecznie dwuznacznym stosunkiem do konsumpcyjnego społeczeństwa, którego są członkami. „Iksy” budują swój światopogląd na fundamentach tworzonych przez media i reklamę. Nie stają się jednak pokornymi zombie, zaś ich pozorna zgoda na konsumpcyjny styl życia nie jest w stanie ukryć faktu, iż w świecie supermarketów pozostają pewnego rodzaju outsiderami, którzy jednak świetnie radzą sobie na „wrogim” terenie. Owa „skaza” wyrzucająca ich na margines społeczeństwa staje się jednocześnie katalizatorem powstawania nowej, alternatywnej duchowej wspólnoty posiadaczy Genu X. Czy można ją określić mianem pokolenia, klasy, czy też może raczej plemienia, któremu udało się osiągnąć pewien określony stan umysłu, a może posiada jakieś cechy wszystkich tych grup? Czy jest to zjawisko charakterystyczne dla określonego momentu w historii, czy też ma charakter uniwersalny, a jego przejawy możemy zaobserwować poza kategorią pokoleniowości? (innymi słowy, czy posiadanie Genu X może być cechą nabytą?). Czy wreszcie sposób bycia-w-świecie, do jakiego zobowiązuje posiadanie Genu X stanowi satysfakcjonującą odpowiedź, alternatywną strategię przetrwania w ponowoczesnym społeczeństwie (hiper)konsumpcji?

Niniejszy tekst stanowi między innymi próbę odpowiedzi na te pytania. Moim głównym celem jest zdefiniowanie zjawiska określanego mianem Gen X (w obydwu znaczeniach) oraz analiza rozmaitych jego przejawów umożliwiająca wysnucie ogólnych wniosków.

W pierwszym rozdziale staram się usytuować Gen X w kontekście klasycznej kategorii pokolenia. W tym aspekcie najistotniejsze są dla mnie pojawiające się wątpliwości i różnice, które zmuszają do podjęcia poszukiwań innych wyznaczników określających grupę, niż te przynależne pokoleniowości. Przedstawiam także próbę rozwiązania problemu periodyzacji zjawiska oraz szkicowe nakreślenie charakterystycznych jego cech. Ich dokładna analiza z uwzględnieniem kontekstu kulturowo-społeczno-gospodarczego jest tematem kolejnych rozdziałów, które mają wskazać alternatywne wobec klasycznych wyznaczniki pokolenia X. W ten sposób kolejno omawiam grupy zagadnień skupionych wokół problemów: telewizji i jej roli w kształtowaniu współczesnej rzeczywistości, konsumpcji i stylu życia, jaki ona narzuca, religii i jej alternatywnych form w świecie współczesnym oraz (de)narracji i jej związku z dezintegracją tożsamości. Przeprowadzone pod tym kątem analizy tekstów pokoleniowych X umożliwiają w ostatnim rozdziale próbę nowego zdefiniowania zjawiska. Sondując możliwości określenia Gen X kategoriami pokolenia, klasy i plemienia próbuję także uogólnić pojęcie, odnosząc je do stanu umysłu, jaki towarzyszy jednostce egzystującej w społeczeństwie konsumpcyjnym. Odchodząc w ten sposób znacznie od prób analizy Gen X jako pokolenia staram się ukazać X, jako cechę uniwersalną, charakteryzującą wszystkich posiadaczy genu X niezależnie od wieku, narodowości i pozycji społecznej.